FCR aFRR mFRR – Moce bilansujące PSE

Moce bilansujące PSE czyli: FCR aFRR mFRR – wstęp.

👉W europejskim dynamicznie rozwijającym się sektorze energetycznym, zarządzanie równowagą między produkcją, a zużyciem energii jest kluczowym wyzwaniem. Na rynek weszły nowe usługi systemowe dla PSE: FCR aFRR mFRR – czyli moce bilansujące. Krajowi operatorzy systemów przesyłowych w tym Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. – PSE muszą korzystać z różnych rodzajów rezerw mocy bilansujących, aby utrzymać stabilność sieci elektroenergetycznej.

W tym artykule omówię różne rodzaje rezerw i pokaże jak kształtują się moce bilansujące w ostatnich dwóch tygodniach, czyli od 14.06.2024, gdyż tego dnia weszły w życie zmiany w Warunkach Dotyczących Bilansowania w PSE (WDB). Na początek krótki i ogólny zarys tematu, a poniżej zamieszczę wykresy z cenami rezerw. Ten wpis przybliża bliżej szczegóły danych rezerw, a więcej informacji o Rynku Mocy Bilansujących jest tutaj w linku. Dla inwestorów OZE i BESS to na początku „czarna magia”. Terminologia jest techniczna, a zasady skomplikowane. Słyszą hasła takie jak FCR aFRR mFRR, ale nie wiedzą, co się za nimi kryje. A kryją się konkretne, rynkowe produkty, za które Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE) są gotowe płacić – i to płacić dobrze.

W tej serii artykułów przeprowadzam Cię przez ten rynek. W oddzielnych analizach szczegółowo omówiłem aFRR i mFRR. Dziś jednak zbudujemy fundament. Zajmiemy się absolutną podstawą bezpieczeństwa energetycznego i jednocześnie najbardziej elitarną i szybką usługą systemową. Skupimy się na FCR (Frequency Containment Reserve), czyli „regulacji pierwotnej”. Wyjaśnię, czym jest cała kaskada rezerw FCR aFRR mFRR, dlaczego system bez niej nie może istnieć i jak Twoja firma – zwłaszcza jeśli inwestujesz w magazyny energii, masz elastyczną produkcję lub OZE – może zacząć na tym zarabiać.

Fundamentalne wyzwanie, czyli dlaczego PSE w ogóle płaci za „elastyczność”?

Aby zrozumieć, dlaczego usługi FCR, aFRR, mFRR są tak cenne, musimy cofnąć się do podstaw fizyki. Cała sieć elektroenergetyczna w Europie kontynentalnej – od Portugalii po Polskę – to jeden wielki, połączony „organizm”. Jego „ciśnieniem krwi” jest częstotliwość, która musi być utrzymywana na idealnym poziomie 50 Hz.

• Wartość ta jest stała tylko wtedy, gdy ilość energii produkowanej w systemie jest dokładnie równa ilości energii zużywanej w tej samej sekundzie.
• Gdy produkcja jest większa od zużycia (np. mocno zawieje w farmach wiatrowych, czy nagle spadł pobór) – częstotliwość rośnie.
• Gdy produkcja jest mniejsza od zużycia (np. awaria dużej elektrowni, nagły i duży wzrost poboru energii) – częstotliwość spada.

Nawet minimalne, ale długotrwałe odchylenie od 50 Hz prowadzi do uszkodzenia maszyn, automatycznych wyłączeń i, w skrajnym przypadku, do kaskadowej awarii i blackoutu. Problem w tym, że nasz system staje się coraz bardziej niestabilny. Rośnie udział OZE (wiatru i słońca), które produkują energię w sposób trudny do przewidzenia (choć metody się coraz bardziej poprawiają, ale z natury pogoda jest zmienna). Jednocześnie po stronie popytu pojawiają się nowi, wielcy odbiorcy (jak centra danych, ładowarki EV, magazyny energii, fabryki). Utrzymanie równowagi 50 Hz jest więc trudniejsze i droższe niż kiedykolwiek.

I właśnie za to – za pomoc w utrzymaniu tej równowagi – płaci PSE. Moce bilansujące to nic innego jak „wynajęte” moce do elastycznego regulowania produkcji energii (lub zdolności do redukcji poboru), które stoją w gotowości, aby na sygnał operatora niemal natychmiast przywrócić system do równowagi.

Kaskada działań czyli FCR aFRR mFRR w praktyce.

System nie reaguje na problemy chaotycznie. Operatorzy stworzyli genialną, trójstopniową, a w Polsce nawet czterostopniową „kaskadę obrony”, która działa jak systemy bezpieczeństwa w nowoczesnym samochodzie. Każdy stopień ma inne zadanie i inny czas reakcji. To kluczowy moment – zrozumienie tej kaskady jest jak poznanie zasad gry, w którą chcesz zagrać.

1. FCR (Frequency Containment Reserve) – Rezerwa utrzymania częstotliwości – regulacja pierwotna

• Co to jest? To pierwsza, najszybsza linia obrony.
• Jak działa? Automatycznie i natychmiast – czas aktywacji: Kilka / kilkanaście sekund (pełna aktywacja do 30 sekund).
• Użycie: FCR jest używana do natychmiastowej reakcji na odchylenia częstotliwości. Rezerwa ta działa automatycznie w celu zatrzymania spadku lub wzrostu częstotliwości i przywrócenia jej do znamionowej wartości. To taka „poduszka powietrzna” w Twoim aucie. Nie potrzebuje Twojej decyzji, by zadziałać. Wybucha sama w momencie uderzenia (odchylenia częstotliwości) i zatrzymuje dalszy ruch. Jej zadaniem nie jest powrót na właściwy tor, ale powstrzymanie katastrofy.

2. aFRR (Automatic Frequency Restoration Reserve) – Rezerwa odbudowy częstotliwości z aktywacją automatyczną – regulacja wtórna

• Co to jest? Druga linia obrony, która przejmuje pałeczkę po FCR.
• Jak działa? Automatycznie, na centralny sygnał od operatora (pełna aktywacja do 5 minut).
• Użycie: aFRR jest używana do automatycznego przywracania częstotliwości do nominalnej wartości po aktywacji FCR. Systemy automatyczne dostosowują moc generacji lub zużycia w odpowiedzi na sygnały z PSE. Gdy FCR już zatrzymał „poślizg”, aFRR precyzyjnie i automatycznie przywraca częstotliwość z powrotem do idealnych 50 Hz i odbudowuje gotowość FCR.
• więcej informacji we wpisie oFRR tutaj w linku.

3. mFRR (Manual Frequency Restoration Reserve) – Rezerwa odbudowy częstotliwości z aktywacją manualną rezerwa trójna

• Co to jest? Trzecia, strategiczna linia obrony, zastępuję lub działa razem z aFRR.
• Jak działa? Manualnie, na polecenie operatora z dyspozytorni (pełna aktywacja do 12,5 minuty).
• Użycie: mFRR jest aktywowana manualnie lub pół automatycznie w celu przywrócenia równowagi w systemie, podczas dłuższego odchylenia. Jest to bardziej elastyczna forma rezerwy, używana w przypadkach, gdy rezerwy FCR i aFRR już nie wystarczają lub trzeba zastąpić aFRR. Gdy problem jest duży lub długotrwały (np. wypadł cały blok), operator ręcznie wzywa te rezerwy, aby odciążyć systemy automatyczne (aFRR) i trwale rozwiązać problem.
• więcej informacji we wpisie o mFRR tutaj w linku.

4. RR (Replacement Reserve) –Rezerwa Zastępcza

• Co to jest? Rezerwa zastępcza stanowi rezerwę mocy czynnej dostępną na potrzeby odbudowy lub uzupełnienia wymaganej wielkości FRR, aby zapewnić przygotowanie na dodatkowe niezbilansowania systemu.
• Jak działa? Manualnie, na polecenie operatora z dyspozytorni (pełna aktywacja to kilkanaście do 30 minut).
• Użycie: PSE używa RR do bilansowania systemu po aktywacji innych rezerw. Ma najdłuższy czas reakcji, jest potrzebna na potrzeby odbudowy lub uzupełnienia wymagalnego poziomu rezerw FRR, aby zapewnić gotowość na kolejne niezbilansowania systemu. Aktulnie PSE nabywa RR tylko w kierunku w górę, czyli ma zapotrzebowanie do dostarczenia ekstra mocy czynnej w dłuższm terminie.

Źródło – ENTSOE. Rodzaje rezerw i czas reakcji.

Czym jest FCR i dlaczego to najszybsza z usług systemowych?

FCR (Frequency Containment Reserve), po polsku Rezerwa Utrzymania Częstotliwości (lub rezerwa pierwotna), to najbardziej wymagająca technicznie usługa. W przeciwieństwie do aFRR i mFRR, usługa FCR nie jest aktywowana żadnym sygnałem z dyspozytorni PSE. Działa w pełni automatycznie, lokalnie i proporcjonalnie. Co to znaczy?

1. Lokalnie i Automatycznie: Twój zasób (np. magazyn energii, elektrownia systemowa) musi być wyposażony w specjalny sterownik, który sam mierzy częstotliwość sieci w czasie rzeczywistym. Jeśli sterownik wykryje, że częstotliwość spadła (np. do 49,95 Hz), natychmiast, bez żadnego polecenia z zewnątrz, zaczyna oddawać więcej energii do sieci. Jeśli częstotliwość wzrośnie (np. do 50,05 Hz), natychmiast zaczyna mniej produkować energii do sieci lub energię pobierać do magazynu.
2. Proporcjonalnie: Reakcja nie jest typu „włącz/wyłącz”. Reakcja musi być proporcjonalna do odchylenia. Jeśli częstotliwość spadnie nieznacznie, magazyn czy elektrownia gazowa oddaje trochę mocy więcej. Jeśli spadnie mocno, magazyn lub elektrownia węglowa oddaje pełną zakontraktowaną na rynku mocy bilansujących moc.
3. Błyskawicznie: Pełna zadeklarowana moc musi być dostarczona w ciągu maksymalnie 30 sekund od wystąpienia odchyłki. To ekstremalnie krótki czas, więc nie każde źródło przejdzie kwalifikację.

Europejski wymiar FCR

FCR nie jest usługą świadczoną tylko w Polsce. W Europie też jest popularna i to usługa solidarnościowa dla całej połączonej sieci Europy kontynentalnej, która jest we wspólnym systemie FCR cooperation.

Niemcy, Francja, Czechy, Holandia, Belgia oraz inne kraje na poniższej mapie – wszyscy składają się na wspólną, ogromną rezerwę FCR (ok. 1500MW w górę i w dół, czyli łącznie 3000 MW). PSE jest odpowiedzialne za zakontraktowanie w Polsce, u nas wolumen to około170MW w górę i 170MW w dół.

Model Biznesowy – jak źródło zarabia na FCR?

Przejdźmy do sedna. Wiem, że pytasz: „Jak mogę na tym zarobić?”. Model biznesowy na wszystkich rynkach mocy bilansujących PSE jest podobny i opiera się na dwóch strumieniach przychodów.

Strumień 1: Płatność za gotowość (Rynek Mocy Bilansujących)

To jest Twój główny i najbardziej stabilny przychód, zwłaszcza w FCR.

• Na czym polega? Składasz na rynku ofertę, że w określonych godzinach „rezerwujesz” pewien wolumen swojej mocy (np. 5 MW) wyłącznie na potrzeby świadczenia usługi FCR. Oferty składa się codziennie do 9:00 w trybie podstawowym na jutro.
• Za co dostajesz pieniądze? Za samą gotowość. Niezależnie od tego, czy częstotliwość w systemie się wahała, czy nie. Po prostu „trzymasz” te 5 MW, gotowe do natychmiastowej, automatycznej reakcji.
• Jak to wygląda? Jest to aukcja. PSE wybiera najtańsze oferty gotowości FCR, aż „uzbiera” wymaganą pulę (dla Polski ponad 170MW w dla rezerwy up and down). Jeśli Twoja oferta cenowa „załapie się” do puli, otrzymujesz wynagrodzenie (w zł/MW/godzinę) za każdą godzinę. Dla właściciela magazynu energii to stały, niemal pasywny przychód. Poniżej przykład krzywej podaży dla rynku europejskiego. W Polsce podobna krzywa jest tworzona z ofert poszczególnych zasobów.

Strumień 2: Płatność za Aktywację (Rynek Energii Bilansującej)

To przychód zmienny, który otrzymujesz za faktycznie dostarczoną (lub pobraną) energię podczas wahań częstotliwości.

• Na czym polega w FCR? To specyficzny przypadek. Ponieważ częstotliwość statystycznie tak samo często rośnie powyżej 50 Hz, jak i spada poniżej, zasób świadczący FCR (np. magazyn) w jednym momencie oddaje energię, a za godzinę może ją pobierać.
• Czy to się bilansuje? W długim terminie aktywacje „w górę” i „w dół” są często bliskie zera. Nie zarabiasz więc (ani nie tracisz) dużo na samej energii. Zgodnie z nowymi WDB, rozliczenie energii z aktywacji FCR jest skomplikowane, ale dąży do neutralności.
• Gdzie jest haczyk? Nie ma haczyka. W usłudze FCR model biznesowy jest niemal w 100% oparty na płatności za gotowość (Strumień 1). To usługa „premium”, za którą system płaci stałą, wysoką stawkę rezerwacyjną. Pamiętajcie, że obecne ceny są bardzo atrakcyjne w prawdopodobnie w latach 2028+ ulegną obniżeniu gdyż duzi deweloperzy wybudują BESS które wygrały aukcje na rynku mocy, więc nie ma czekać tylko trzeba działać. Napisz do mnie, chętnie pomogę Ci w temacie usług systemowych i znalezienia dobrego DUBa, negocjacjach i kontroli rozliczeń.

Inaczej jest w aFRR i mFRR, gdzie płatność za aktywację (za realnie dostarczoną energię) stanowi bardzo dużą i atrakcyjną część całkowitego przychodu., bo po prostu aktywność wtedy trwa dłużej, więc energii elektrycznej po prostu jest więcej do rozliczenia. Poniżej pokazuję wolumen nabywanych mocy w 2024 roku przez PSE, widać że wolumen FCR jest stały i stabilny.

Kto może wejść na rynek FCR? Wymagania dla Twoich aktywów

Wymagania FCR są brutalne: automatyczna, proporcjonalna reakcja w 30 sekund. Kto jest w stanie to spełnić?

1. Magazyny Energii (BESS)

To jest Twój rynek docelowy. Magazyny bateryjne są idealnym aktywem do świadczenia FCR. Czas reakcji falownika to milisekundy (30 sekund to dla nich wystarczająco). Są symetryczne – potrafią z tą samą mocą ładować się (gdy f > 50 Hz) i rozładowywać (gdy f < 50 Hz). Mają niemal zerowy koszt zmienny aktywacji, bo zazwyczaj mają pewien stan naładowania i ewentualne nadwyżki czy niedobory mogą zahandlować potem w ciągu kolejnych godzin doby na rynku RDB. Dla większości projektów BESS w Polsce i Europie, stały przychód z tytułu gotowości FCR jest absolutnym fundamentem modelu finansowego. Poniżej na zdjęciu pokazuję jakie są prognozy budowania nowych magazynów energii na świecie, trend robi na mnie duże wrażenie.

2. Elastyczne Elektrownie Konwencjonalne (turbiny gazowe lub elektrownie na węgiel kamienny)

Nowoczesne, elastyczne jednostki są w stanie technicznie świadczyć FCR, ale jest to dla nich trudniejsze i kosztowniejsze (zużycie, paliwo) niż dla magazynów. Często wolą konkurować na „wolniejszych” rynkach aFRR lub mFRR. Elektrownie konwencjonalne przed reformą rynku bilansującego świadczyły takie usługi dla PSE na zasadach umów bilateralnych. Elektrownia taka powinna być cały czas w ruchu, pracować, generować energię i wtedy może elastycznie o kilka/kilkanaście MW szybko reagować, choć ma tutaj spore ograniczenia rampowania – gradientu zmiany mocy w czasie. BESS są bardziej efektywne w tym zakresie.

3. Przemysł (DSR – Demand Side Response)

To bardzo trudne. Pamiętaj – mówimy o automatycznej, proporcjonalnej reakcji co sekundę. Większość procesów przemysłowych nie jest w stanie tak dynamicznie modulować poboru mocy. Istnieją nieliczne procesy (np. produkcja wodoru w elektrolizerach), które mogą być tak sterowane. Jest to jednak technologia niszowa. Dla przemysłu znacznie bardziej naturalnym i opłacalnym rynkiem jest mFRR (manualna redukcja na 15-60 minut). Zdecydowanie fabrykom bym proponował odpuścić ten rynek – FCR po prostu nie jest dla nich, przegrają tu walkę konkurencyjną z BESS lub nawet nie przejdą kwalifikacji.

4. Wytwórcy OZE (Farmy Wiatrowe i Fotowoltaiczne)

Samodzielna farma PV lub wiatrowa jest źródłem niestabilnym (zależnym od pogody) i niedyspozycyjnym. Nie możesz zagwarantować, że będziesz w stanie zareagować na spadek częstotliwości, gdy akurat zajdzie słońce. Podobnie jak w przemyśle, OZE również nie jest mistrze w FCR, lepiej będzie im się skupić na aFRR lub mFRR.

Rola Agregatora w rezerwach FCR aFRR mFRR

Wejście na rynek mocy bilansujących PSE jest obwarowane wysokimi barierami, szczególnie rynek regulacji pierwotnej FCR.

Zanim PSE dopuści Twój zasób do rynku, musi on przejść skomplikowany i kosztowny proces prekwalifikacji (opisany szczegółowo w Warunkach Dotyczących Bilansowania – WDB). To seria rygorystycznych testów, podczas których technicy PSE sprawdzają, czy Twój magazyn lub elektrownia faktycznie reaguje w 30 sekund, czy robi to proporcjonalnie i czy jest niezawodny.

Na rynku FCR (i innych) minimalny wolumen oferty to 1 MW. Co, jeśli masz mniejszy magazyn (np. 300 kW) lub Twoja elastyczność przemysłowa to 500 kW? Samodzielnie nie możesz wejść do gry. To nie jest rynek „ustaw i zapomnij”. Trzeba codziennie składać oferty na kolejne bloki godzinowe, monitorować ceny, rozliczać się z PSE. Co najważniejsze – ponosisz pełne ryzyko finansowe. Jeśli zadeklarowałeś gotowość 5 MW, a Twój zasób będzie miał awarię i nie zareaguje, PSE naliczy Ci kary za niewykonanie usługi.

Dla 90% mniejszych graczy – inwestorów w magazyny, zakładów przemysłowych czy właścicieli OZE – samodzielne wejście na rynek jest nieopłacalne. Rozwiązaniem jest współpraca z Agregatorem (lista w linku URE). To może też być spółka obrotu energią, która sprzedaje energię do klientów i kupują od wytwórców OZE. Dostawca Usług Bilansujących – DUB to wyspecjalizowana firma, która działa jako Twój partner i daje dostęp do rynku – route to market. DUB pełni kilka ważnych funkcji: agreguje mniejsze zasoby, zajmuje się pomocą w kwalifikacji, zarządza handlem i komunikacją z PSE poprzez system WIRE i SOWE.

Współpraca z Agregatorem to model, w którym dzielisz się częścią zysku – profit sharing, ale w zamian zyskujesz dostęp do rynku, na który samodzielnie byś nie wszedł. Zapraszam Ciebie do kontaktu, pomogę Ci wejść na rynek usług systemowych dla PSE, będą twoim doradcą przy trudnych aspektach szukania, negocjacji, rozliczeń z DUB.

Aktualne ceny mocy bilansujących w czerwcu 2024.

🔹W Polsce PSE dopiero od 14 czerwca 2024 nabywa moce bilansujące na rynku konkurencyjnym na codziennych aukcjach, gdzie każda rezerwa na każdą godzinę ma swoją cenę wyrażoną w zł/MWh. Poniżej przeanalizowałem dane za okres 14-27 czerwca 2024 i brałem pod uwagę ceny za moce bilansujące nabyte w trybie podstawowym. Na pierwszym wykresie pokazuję ceny za moce bilansujące w górę. Widać, że średnio najniższe ceny są za FCRg, a najdroższa średnio jest aFFRg. Dość niskie ceny są rano (niskie zapotrzebowanie na energię) oraz w południe (wysoka produkcja z fotowoltaiki w lecie), natomiast bardzo drogo są wyceniane moce bilansujące w górę po 18 godzinie, gdy PV już nie produkuje. Wtedy też elektrownie konwencjonalne systematycznie zwiększają produkcję oraz pracują blisko maksimum swojej mocy, więc trudno jest jeszcze bardziej zwiększyć ich moc.

Przy przykładowej mocy maksymalnej bloku 380MW i pracy na poziomie 300MW jest 80MW wolnej mocy, natomiast przy pracy na poziomie 360MW wolnej mocy już jest tylko 20MW. Niższa podaż = wyższa cena, jest to dość intuicyjne. Tutaj znajdziesz dane z sierpnia podsumowanie-sierpnia-2024-na-rynku-mocy-bilansujacych-w-polsce/

Wykres nr 1. Opracowanie własne na podstawie danych PSE.

Średnie ceny FCR aFRR mFRR górę.

🔹Na kolejnym wykresie przedstawiam średnią cenę mocy bilansującej w górę (wagą do średniej jest zapotrzebowanie PSE na daną moc) oraz średnią godzinową generację elektrowni konwencjonalnych JWCD. Korelacja jest widoczna, mianowicie gdy nie ma już dużo OZE i energię głównie produkują elektrownie na węgiel czy gaz to cena mocy bilansujących w górę jest najwyższa.

Wykres nr 2. Opracowanie własne na podstawie danych PSE.

🔹Gdy zejdziemy na najniższy interwał czyli dane godzinowe, również naszym oczom ukaże się powyższa zależność oraz potwierdza się trend, że przy wyższej generacji elektrowni konwencjonalnych (w czasie wysokiego popytu i niskiej generacji OZE) ceny mocy bilansujących w górę są coraz wyższe.

Wykres nr 3. Opracowanie własne na podstawie danych PSE.

Średnie ceny rezerw FCR aFRR mFRR w dół.

🔹Kolejno na poniższym wykresie są ceny mocy bilansujących w dół (bez rezerwy zastępczej RR gdyż PSE nie ma teraz zapotrzebowania, czyli nie ma cen). Możemy zauważyć, że ceny FCR również są najniższe, dzienne ceny aFRRd i mFRRd są do siebie zbliżone, a ceny mFRRd są najbardziej zmienne godzinowo.

Wykres nr 4. Opracowanie własne na podstawie danych PSE.

Moce bilansujące i ich korelacje z danymi i cenami energii.

🔹Szukając korelacji cen mocy bilansujących w dół można zauważyć, że najwyższe ceny aktualnie są w szczycie produkcji z PV. Poniżej na wykresie przedstawiłem średnio ważone ceny mocy bilansujących w dół oraz średnia produkcja energii w ostatnich dwóch tygodniach z wiatru oraz fotowoltaiki. Moim zdaniem można to wyjaśnić w ten sposób – gdy w południe część elektrowni konwencjonalnych pracuje blisko swoich minimów technicznych (bo energia z OZE, głównie PV potocznie powiedzmy wchodzi jako pierwsza do systemu), elektrownie te nie mają możliwości jeszcze obniżyć produkcji energii, pozostałoby jedynie wyłączyć dany blok całkowicie do zera.

Wykres nr 5. Opracowanie własne na podstawie danych PSE.

🔹Gdy zejdziemy na interwał danych godzinowych oraz przyjrzymy się tylko rezerwie mFRR w dół zobaczymy potwierdzenie powyższej korelacji, mianowicie przy bardzo wysokiej produkcji z OZE ceny tej manualnej rezerwy są najwyższe.

Wykres nr 6. Opracowanie własne na podstawie danych PSE.

🔹Dalej analizując dane patrząc na trend cen w ciągu tych dwóch tygodni (wiadomo jest to bardzo krótki okres czasu) to gdy zbadamy średnią cenę z siedmiu kolejnych dni to widać, że średnie ceny FCRg i mFRRd są stabilne, a średnie ceny pozostałych rezerw spadają, ciekawe czy ten trend się dalej będzie utrzymywać. Teraz jest niski stopień konkurencji pomiędzy uczestnikami rynku, których i tak jeszcze nie ma wielu, na razie prawdopodobnie „rządzi” na rynku PGE, potem swoje oferty może też dokłada Enea, Tauron i Orlen. W przyszłości do konkurencji dołączą na pewno magazyny energii oraz w części rezerw większe niezależne źródła OZE. Wartość rynku obecnie to około 14 – 21 mln zł dziennie, więc tyle aktualnie mogą zarobić wytwórcy na usługach dla PSE. Informacje o bieżącym bilansowaniu systemu elektroenergetycznego znajdziesz tutaj – https://www.pse.pl/home

Wykres nr 7. Opracowanie własne na podstawie danych PSE.

Wykres nr 8. Opracowanie własne na podstawie danych PSE.

📘Podsumowanie – Moce bilansujące PSE – FCR aFRR mFRR

👉Operatorzy sieci elektroenergetycznych muszą utrzymywać stałą częstotliwość sieci (najczęściej 50 Hz w Europie) w celu zapewnienia niezawodności dostaw energii. Różnice między produkcją, a zużyciem energii prowadzą do odchylenia częstotliwości, co może skutkować destabilizacją systemu, a ostatecznie w przerwach w dostawie energii elektrycznej. Uczestnicy hurtowego rynku energii bilansują swoje pozycje do prognoz na dzień następny oraz na dzień bieżący, natomiast zawsze wystąpią pewne odchylenia od prognoz szczególnie w zakresie produkcji z OZE (wpływ pogody, prędkość wiatru, nasłonecznienie) oraz w zakresie zużycia odbiorców końcowych. Rezerwy mocy bilansujących są używane do szybkiej reakcji na te odchylenia i przywrócenia równowagi w systemie. Każdy typ rezerwy ma dwa kierunki, w górę oraz w dół, czyli chodzi o zwiększenie lub zmniejszenie produkcji energii w bardzo krótkim czasie na polecenie PSE.

Moce bilansujące odgrywają specyficzną rolę w procesie bilansowania systemu, działając w różnych ramach czasowych i odpowiednich scenariuszach. FCR zapewnia natychmiastową reakcję, aFRR automatycznie przywraca równowagę, mFRR wspiera operatorów w bardziej złożonych sytuacjach, a RR zabezpiecza długoterminową stabilność systemu. Efektywne zarządzanie tymi rezerwami wymaga skoordynowanego działania i precyzyjnej komunikacji między dostawcami usług, a operatorami systemów przesyłowych. Usługi systemowe świadczone są przez różne podmioty, głównie tradycyjne elektrownie na paliwa kopalne, elektrownie szczytowo – pompowe, magazyny energii, i również odnawialne źródła energii. Dzięki zaawansowanym technologiom komunikacji system energetyczny może stawać się bardziej elastyczny i odporny na wyzwania. Mam nadzieję, że teraz więcej rozumiesz i masz podstawy rynku mocy bilansujących. Zapraszam do moich innych artykułów oraz do kontaktu bezpośredniego!